Limited ve Anonim Şirket Arasındaki Farklar, Hangi Şirket Türü Size Uygun?
Ticari hayata atılırken veya mevcut işletmenizi büyütürken verilecek en kritik kararlardan biri, kurulacak şirketin hukuki türünü belirlemektir. Ofisimiz bünyesinde yürüttüğümüz şirketlerin hukuki danışmanlıklarında, müvekkillerimizin hedeflerine en uygun şirket yapısını kurmaları, gelecekteki olası riskleri ve maliyetleri minimize etmeleri için en çok üzerinde durduğumuz konu anonim şirket (AŞ) ve limited şirket (LTD) ayrımıdır.
Türk Ticaret Kanunu (TTK) kapsamında sermaye şirketi olarak nitelendirilen bu iki şirket türü, birbirlerine çok benzemelerine rağmen, kuruluş aşamasında, yöneticilerin sorumluluklarında, pay devirlerinde ve kamu borçlarına karşı yükümlülüklerde çok ciddi farklılıklar barındırır. Kanun koyucu, limited şirketlerin anonim şirketlerle benzer unsurlar içermesi sebebiyle TTK’nın 573-644. maddeleri arasında limited şirketleri düzenlerken birçok konuda anonim şirket hükümlerine atıf yapmıştır. Ancak limited şirketler, kendi yapılarına uygun özel hükümler ve şahsi unsurlar da barındırır. Bu rehberimizde, şirketler hukuku alanında hiçbir bilgisi olmayan bir girişimcinin dahi kolayca anlayabileceği şekilde bu iki şirket türünü karşılaştırıyoruz.
1. Sermaye Koyma Borcu ve Şirket Kuruluşu
Anonim ve limited şirketlerde pay sahibinin en temel ve önemli borcu, esas sözleşmede veya sermaye artırımında taahhüt ettiği sermayeyi şirkete ödemektir. Her iki şirket türünde de ortaklar kural olarak sadece taahhüt ettikleri sermaye miktarı kadar şirkete karşı sorumludurlar.
Limited şirketlerde başlangıç için sermaye koyma borcu alt sınırı, anonim şirketlerdekine kıyasla daha düşük miktarlıdır. Bu durum da kuracağı şirket türüne karar vermek isteyenler için göz önünde bulundurulması gereken bir kriter olarak karşınıza çıkabilir.
| Karşılaştırma Kriteri | Anonim Şirket (AŞ) | Limited Şirket (LTD) |
| Sermaye Borcunun Niteliği | Pay sahibinin en önemli borcu taahhüt edilen sermayenin ödenmesidir. | Ortakların en temel borcu esas sözleşmede taahhüt ettikleri sermayeyi ödemektir. |
| Sözleşme Yapısı | Anonim şirket esas sözleşmesi kuralları geçerlidir. | Limited şirket sözleşmesi kuralları geçerlidir. Şahsi unsurları daha ağır basan bir sözleşme yapısı mevcuttur. |
2. Yönetim ve Kamu Borçlarından Sorumluluk (Vergi ve SGK)
Şirket kurucularının en çok endişe ettiği konu, işlerin kötü gitmesi durumunda şirketin vergi ve SGK gibi kamu borçlarından dolayı şahsi malvarlıklarıyla (evleri, arabaları, şahsi banka hesapları) sorumlu olup olmayacaklarıdır. Bu noktada iki şirket arasında fark bulunur.
Anonim şirketlerde yönetim organı “Yönetim Kurulu”, limited şirketlerde ise “Müdürler”dir. Kamu alacaklarının tahsili bakımından yöneticilerin ve kanuni temsilcilerin hukuki sorumlulukları büyük önem taşır.
| Karşılaştırma Kriteri | Anonim Şirket (AŞ) | Limited Şirket (LTD) |
| Ortakların Kamu Borcundan Sorumluluğu | Sadece taahhüt ettikleri sermaye ile şirkete karşı sorumludurlar. Şirketin ödenmeyen vergi veya SGK borcu için salt “ortak” sıfatı taşıyan (yönetim kurulu üyesi olmayan) kişilerin şahsi malvarlığına gidilemez. | Limited şirket ortakları, şirketten tahsil edilemeyen amme (kamu) borçlarından dolayı sermaye payları oranında doğrudan şahsi malvarlıklarıyla sorumludurlar. |
| Yöneticilerin Sorumluluğu | Yönetim kurulu üyeleri, şirketin kamu alacaklarından dolayı kanuni temsilci sıfatıyla sorumluluk taşırlar. | Müdürler, şirketin kamu borçlarından dolayı şahsi malvarlıklarıyla sorumludurlar. |
3. Pay Kavramı ve Pay Devri İşlemleri
Şirketinize yeni bir yatırımcı alacağınız, ortağınızla yollarınızı ayıracağınız veya şirketinizi tamamen satacağınız zaman “pay devri” işlemleri gündeme gelir. Anonim ve limited şirketlerde pay kavramı ve devir usulleri birbirinden farklıdır.
| Karşılaştırma Kriteri | Anonim Şirket (AŞ) | Limited Şirket (LTD) |
| Payın Niteliği | Pay kavramı çok daha kolay el değiştirebilir niteliktedir. | Şahsi unsurlar barındıran ve devri daha sıkı şekil şartlarına bağlı bir pay yapısı vardır. |
| Pay Devri Şekil Şartı | Hamiline veya nama yazılı pay senetlerinin devri (ciro ve zilyetliğin devri gibi) daha hızlı ve esnektir. Noter onayı veya ticaret siciline tescil kural olarak gerekmez. | Pay devri mutlaka noter huzurunda yapılmalı, genel kurul onayından geçmeli ve ticaret siciline tescil ile ilan edilmelidir. |
4. Boşlukların Doldurulması ve Kıyas
Hukuki süreçlerde limited şirketlerin yapısından kaynaklanan bazı düzenleme eksiklikleri veya kanun boşlukları ile karşılaşılabilir. Bu gibi durumlarda, limited şirketlerin şahsi unsurlar barındıran bir sermaye şirketi türü olması sebebiyle, kanun boşlukları kıyas (analoji) yoluyla şahıs şirketlerine veya özellikle anonim şirketlere ait hükümlerin uygulanmasıyla doldurulur. Kanun koyucu istisnaların dar yorumlanması kuralını esas alarak bu atıfların sınırlarını belirlemiştir.
Sonuç ve Profesyonel Strateji
Ticari hedefleriniz doğrultusunda hangi şirketi kurmanız gerektiği, tamamen iş modelinize, yatırım planlarınıza ve alabileceğiniz risk düzeyine bağlıdır.
- Eğer ileride şirketinize melek yatırımcılar almayı planlıyorsanız, hisselerinizi kolayca devretmek istiyorsanız ve şirketinizin ödeyemediği vergi/SGK borçlarından dolayı şahsi malvarlığınızı mutlak bir koruma altına almak istiyorsanız Anonim Şirket sizin için doğru tercihtir.
- Eğer daha az ortaklı, aile veya yakın dostlar arasında, pay devirlerinin dışarıya karşı zorlaştırıldığı ve şahsi bağların korunduğu bir yapı kurmak istiyorsanız Limited Şirket yapısını tercih edebilirsiniz. Ancak bu durumda şirketin amme borçlarına karşı şahsi sorumluluğunuzun bulunduğunu asla unutmamalısınız.